A/B Testi Nədir?

A/B testi iki fərqli versiyanın bir-biri ilə müqayisə olunaraq hansı daha yaxşı nəticə verdiyini müəyyən etmək üçün istifadə olunan eksperiment üsuludur. Bu test marketinq, veb sayt dizaynı, reklam və məhsul inkişafı sahələrində geniş tətbiq olunur. Məsələn bir veb səhifənin iki fərqli başlığı istifadəçilərə göstərilir və hansının daha çox klik və ya geri dönüş yaratdığı ölçülür. A versiyası mövcud və ya orijinal versiya, B versiyası isə yeni və ya dəyişdirilmiş versiya olur. İstifadəçilər bu iki versiyadan birinə təsadüfi şəkildə yönləndirilir. Test nəticəsində daha uğurlu olan versiya gələcək strategiyalar üçün əsas kimi seçilir. A/B testləri qərarvermə prosesini məlumatlara əsaslandırır və riskləri azaldır. Bu üsul istifadəçi təcrübəsini yaxşılaşdırmağa və gəlirliliyi artırmağa kömək edir. Etibarlı nəticə üçün testin statistiki cəhətdən düzgün aparılması vacibdir. A/B testləri davamlı inkişaf və optimallaşdırma proseslərinin vacib hissəsidir.

Niyə A/B testi etmək vacibdir?

A/B testi etmək rəqəmsal marketinqdə, veb sayt optimizasiyasında və istifadəçi təcrübəsinin artırılmasında elmi və ölçülə bilən qərarlar verməyə imkan verir. Bu testlər bir dəyişənin iki fərqli versiyasını (A və B) müqayisə edərək, hansı versiyanın daha effektiv olduğunu göstərir. Aşağıda A/B testinin vacibliyini izah edən əsas səbəblər yer alır:

Məlumat əsasında qərar verməyə imkan yaradır: A/B testi fərziyyələrə yox, real istifadəçi məlumatlarına əsaslanaraq qərar qəbul etməyə kömək edir. Hansı başlıq, şəkil, düymə və ya rəng daha çox klik və geri dönüş gətirir, bunu təxmin etməyə ehtiyac qalmır, testlər nəticəni göstərir.
Konversiya nisbətlərini artırır: Saytınıza daxil olan istifadəçilərin istədiyiniz hərəkəti (satınalma, qeydiyyat və s.) etmə ehtimalını artırmaq üçün hansı dizayn və ya mesajın daha uyğun olduğunu müəyyən etməyə yardım edir. Bu da gəlirinizi birbaşa artırır.
İstifadəçi təcrübəsini yaxşılaşdırır: Hansı variantın istifadəçilər üçün daha rahat, intuitiv və cəlbedici olduğunu anlamaq uzunmüddətli müştəri məmnuniyyətini və brendə sadiqliyi artırır.
Riskləri azaldır: Yeni bir funksiyanı və ya dizaynı bütün istifadəçilərə tətbiq etmədən əvvəl test edərək mənfi nəticələrin qarşısını almaq mümkündür. Bu da biznes üçün daha təhlükəsiz qərar prosesidir.
Marketinq kampaniyalarını optimallaşdırır: A/B testləri e-mail mövzularının, reklam mətnlərinin, CTA (call to action) düymələrinin performansını müqayisə etməyə və ən effektiv mesajı seçməyə şərait yaradır.
Resursların daha səmərəli istifadəsinə səbəb olur: Vaxt, pul və əmək resurslarını daha səmərəli istiqamətləndirmək üçün nə işləyir, nə isə işləməyəcəyini əvvəlcədən görmək imkanı yaradır.

Hansı elementləri A/B testi edə bilərsiniz?

A/B testi vasitəsilə istifadəçi davranışlarına birbaşa təsir edən komponentlər müqayisə edilərək daha uğurlu versiyalar müəyyənləşdirilir. Aşağıda A/B testi tətbiq edilə bilən əsas elementlər sadalanmışdır:

Başlıqlar (Headlines): Fərqli başlıq variantları istifadə edərək hansı ifadənin istifadəçilərin diqqətini daha çox cəlb etdiyini müəyyən etmək olar.
Vizual məzmun (Şəkillər və videolar): Şəkillər və videolar dəyişdirilərək hansı vizualın daha çox klik və ya satışa səbəb olduğu analiz edilə bilər.
CTA düymələri (Call to Action): Düymələrin mətni, rəngi və yerləşməsi dəyişdirilərək istifadəçiləri hərəkətə keçirmə gücü test edilə bilər.
Məhsul təsvirləri: Məhsul haqqında qısa və ya ətraflı məlumat təqdim etməklə hansının daha çox maraq yaratdığı ölçülə bilər.
Qiymətlə bağlı mesajlar: Endirim və kupon mesajlarının fərqli təqdimat formaları satış performansına təsir edə bilər.
Mobil və masaüstü versiyalar: Fərqli cihazlara uyğun dizayn variantları ilə istifadəçi təcrübəsində hansı fərqlərin yarandığı analiz edilə bilər.
Hədəf auditoriya: Eyni məzmun fərqli auditoriya seqmentlərinə təqdim edilərək hansı yaş qrupu, cins, lokasiya və ya maraq dairəsinin daha çox klik, baxış və ya alış etdiyini müəyyən etmək olar. Bu test nəticəsində brend üçün ən effektiv auditoriya profili ortaya çıxar və gələcək kampaniyalar həmin seqmentə yönləndirilə bilər.

A/B testi edərkən nələrə diqqət edilməlidir?

A/B testi apararkən zaman faktoru nəticələrin düzgünlüyünə birbaşa təsir göstərir. Testin nə vaxt başladığı, nə qədər davam etdiyi və hansı şəraitdə keçirildiyi çox vacib amillərdir. Bu səbəblə, test müddətində bəzi əsas məqamlara xüsusi diqqət yetirilməlidir:

Mövsümi təsirlərdən uzaq dövr seçilməlidir: Bayramlar, kampaniyalar və digər önəmli günlərdə aparılan testlər real istifadəçi davranışını əks etdirməyə bilər.
Testə paralel dəyişiklik edilməməlidir: Saytda və ya tətbiqdə test müddətində başqa dəyişikliklər aparmaq nəticələri təhrif edə bilər.
Nəticələr yalnız testin sonunda qiymətləndirilməlidir: Testin başlanğıcındakı nəticələr qeyri-sabit ola bilər, bu səbəbdən yalnız test tamamlandıqdan sonra qərar vermək tövsiyə olunur.
Test müddəti əvvəlcədən planlaşdırılmalıdır: Testin davametmə müddəti əvvəlcədən təyin edilməli və bu plana riayət olunmalıdır ki, prosesin obyektivliyi qorunsun.

A/B testi necə edilir?

A/B testi marketinq kampaniyasında hansı elementlərin daha uğurlu olduğunu müəyyənləşdirmək üçün sistematik yanaşma təqdim edir. Trafik əldə etmək çətinləşdikcə, mövcud istifadəçilərə ən yaxşı təcrübəni təqdim etmək və geri dönüş imkanlarını artırmaq vacib hala gəlir. Bu test sayəsində saytın zəif nöqtələri aşkarlanır və optimizasiya edilir. A/B testləri artıq tək-tək yox, davamlı şəkildə həyata keçirilən strateji bir prosesə çevrilmişdir.

Məlumat toplayın

A/B testinə başlamazdan əvvəl ilk addım saytın mövcud performansını analiz etmək və bunun üçün ətraflı məlumat toplamaqdır. Sayta gündəlik daxil olan istifadəçi sayı, ən çox ziyarət edilən səhifələr və geri dönüş nisbətləri kimi göstəricilər diqqətlə öyrənilməlidir. Bu məqsədlə Google Analytics, Semrush, Google Search Console və digər veb analitika alətlərindən istifadə olunur. Daha dərin analiz üçün istifadəçi sorğuları istifadə edilə bilər. Bu vasitə istifadəçi davranışlarını anlamağa və onların qarşılaşdığı problemləri aşkarlamağa kömək edir. Toplanan məlumatlar əsasında saytın zəif nöqtələri müəyyən olunur və test üçün əsas hədəflər formalaşdırılır. Beləliklə, həm say miqdarı, həm də keyfiyyət əsaslı məlumatlar gələcək optimizasiya üçün zəmin yaradır.

Müşahidə edin və hipotez formalaşdırın

A/B testinə başlamazdan əvvəl toplanan məlumatlar əsasında konkret hipotezlərin formalaşdırılması vacibdir. Bu mərhələdə məqsəd geri dönüş nisbətini artırmaq üçün istifadəçi davranışlarını analiz edib əsaslı fərziyyələr irəli sürməkdir. Məlumatlar yalnız toplanmaqla kifayətlənməməli, eyni zamanda düzgün analiz edilməli və nəticələrə əsasən praktiki hipotezlər hazırlanmalıdır. Hazırlanan hər bir hipotez mümkün uğur ehtimalı, biznes məqsədlərinə təsiri və texniki baxımdan tətbiq rahatlığı baxımından qiymətləndirilməlidir. Əgər yeni ideyalar tapmaqda çətinlik yaşanırsa, süni intellekt alətləri fərdiləşdirilmiş test fikirləri təklif edə bilər. Məsələn müəyyən bir səhifə üçün istifadəçi davranışına əsaslanaraq konkret dəyişiklik təklifləri təqdim olunur. Bu cür alətlər test planlamasını sürətləndirir və resurslardan daha səmərəli istifadə etməyə imkan verir. Nəticədə, uğurlu A/B testləri üçün hipotez mərhələsi əsaslı və məqsədyönlü şəkildə qurulmalıdır.

Alternativ versiyalar yaradın

A/B test prosesində növbəti addım qurduğunuz hipotezə əsaslanaraq mövcud səhifənin dəyişdirilmiş bir variantını hazırlamaq və onu əsas versiya ilə müqayisə etməkdir. Bu alternativ test etmək istədiyiniz dəyişiklikləri əhatə edən yeni bir versiyadır. Daha effektiv nəticə əldə etmək üçün bir neçə fərqli variant hazırlayıb onları ilkin versiyası ilə paralel şəkildə test edə bilərsiniz. Hazırlanan alternativ dizayn istifadəçi təcrübəsinə dair ehtimallara əsaslanmalı və geri dönüş ehtimalını artırmağa yönəlməlidir. Məsələn əgər formun doldurulma sayı azdırsa, problem formdakı sahələrin çoxluğu və ya şəxsi məlumat tələbi ilə bağlı ola bilər. Bu halda sahələri azaldılmış və daha rahat doldurula bilən bir form variantı sınaqdan keçirilə bilər. Beləliklə, hansı dəyişikliklərin daha yaxşı nəticə verdiyini obyektiv şəkildə qiymətləndirmək mümkün olur.

Testi başladın

Test mərhələsinə başlamazdan əvvəl uyğun test metodunu və yanaşmanı seçmək vacibdir. Seçilmiş üsul saytın məqsədlərinə uyğun olmalı və nəticələrin dəqiqliyini təmin etməlidir. Test başladıqdan sonra etibarlı nəticələr əldə etmək üçün müəyyən bir müddət gözləmək vacibdir. Bu müddət, saytın trafik həcmi, hazırkı konversiya nisbəti və gözlənilən dəyişiklik dərəcəsi kimi göstəricilər əsasında hesablanmalıdır. Testin vaxtlaması və davametmə müddəti düzgün planlaşdırıldıqda nəticələr daha etibarlı olur. Əgər dəqiq hesablamalara ehtiyac varsa, Bayes əsaslı alətlərdən istifadə tövsiyə olunur.

Nəticələri təhlil edin və dəyişiklikləri tətbiq edin

A/B testində nəticələrin düzgün təhlili test prosesinin ən vacib mərhələlərindən biridir. Test başa çatdıqdan sonra əldə olunan göstəricilər olan faiz fərqləri, etibar səviyyəsi və digər performans metrikləri diqqətlə qiymətləndirilməlidir. Bu təhlil nəticəsində hansı variantın daha uğurlu olduğu müəyyənləşdirilir. Əgər test açıq şəkildə qalib göstərirsə, həmin versiya tətbiq olunmalı və yayımlanmalıdır. Nəticələr qeyri-müəyyəndirsə, əldə olunan məlumatlardan dəyərli fikirlər çıxarılmalı və növbəti testlərə daxil edilməlidir. Beləliklə, test mərhələsi sadəcə nəticə deyil, davamlı təkmilləşdirmə üçün əsas rol oynayır.

A/B test nümunəsi

A/B testi real istifadəçi davranışlarını ölçmək üçün ən effektiv metodlardan biridir. Bu testlər vasitəsilə sayt və ya reklam elementlərinin fərqli versiyaları müqayisə edilir və hansı versiyadan daha yaxşı nəticə nəticə əldə olunduğu müəyyən olunur. Gəlin, A/B testini daha yaxşı anlamaq üçün bir neçə sadə nümunəyə nəzər salaq:

Nümunə 1

A/B testində CTA (Call to Action – Hərəkətə Çağırış) elementinin dəyişdirilməsi ilə istifadəçi davranışında hansı fərqlərin yarandığını ölçmək mümkündür. Məsələn bir elektron kommersiya saytında ana səhifədəki düymənin effektivliyini artırmaq məqsədilə iki fərqli versiya hazırlanır. Orijinal versiyada düymənin üzərində “İndi al” yazılır, rəngi yaşıl seçilir və məhsul şəklinin altında yerləşdirilir. Test üçün hazırlanan alternativ versiyada isə düymənin mətni “Endirimi qaçırma” olaraq dəyişdirilir. Testin məqsədi hər iki versiyanın kliklənmə və geri dönüş (konversiya) faizi baxımından performansını müqayisə etməkdir. Nəticələr göstərir ki, “İndi al” düyməsi 4.2% klik faizi əldə etdiyi halda, “Endirimi qaçırma” variantı 6.8% klik faizi ilə daha yüksək nəticə verir. Bu nəticə sübut edir ki, emosional və təcili xarakter daşıyan CTA mesajları istifadəçiləri hərəkətə keçirməkdə daha effektiv ola bilər.

Nümunə 2

A/B testində başlıqların dəyişdirilməsi ilə istifadəçi marağını və konversiya dərəcəsini artırmaq mümkündür. Məsələn bir onlayn təlim platforması ana səhifəsində yerləşdirdiyi banner başlığını test edərək daha çox kurs qeydiyyatı əldə etməyi hədəfləyir. Bu məqsədlə iki fərqli başlıq hazırlanır: orijinal versiyada başlıq “Yeni bacarıqlar öyrənməyə bu gün başla” şəklində verilir, test üçün hazırlanan alternativ versiyada isə “Karyeranı dəyişdirəcək onlayn kurslar buradadır!” ifadəsindən istifadə olunur. Hər iki versiya eyni sayda istifadəçiyə göstərilir və nəticələr analiz olunur. Versiya A 5,1% klik faizi əldə etdiyi halda, versiya B 7,4% klik faizi ilə daha yüksək nəticə göstərir. Bu test göstərdi ki, konkret fayda və emosional təsir daşıyan başlıqlar, məsələn “karyeranı dəyişdirəcək” kimi ifadələr istifadəçiləri daha çox maraqlandırır və onları hərəkətə keçməyə təşviq edir.

Nümunə 3

Qadın geyimləri satan onlayn mağaza üçün meta reklamlarında hədəf kütlənin səmərəliliyini qiymətləndrilir. Bunun üçün A/B testi həyata keçirilir və iki fərqli auditoriya seqmenti müqayisə edilir: A variantında yalnız Bakı şəhərində yaşayan, 25–34 yaş arası qadınlardan ibarət və maraq dairəsi seçilmiş audience, B variantında isə saytın əvvəlki ziyarətçiləri əsasında yaradılmış custom audience (müştəri siyahısı yüklənmiş baza) istifadə olundu. Hər iki reklam 100 klik topladıqdan sonra A variantı 10 satış (10% geri dönüş), B variantı isə 22 satış (22% geri dönüş) əldə etdi. Nəticələr göstərdi ki, custom audience üzərində qurulan reklam daha hədəfli və nəticəyönümlü olub, çünki bu qrup artıq brendlə əlaqədə olmuş şəxslərdən ibarətdir. Bu da onu deməyə əsas verir ki, Meta reklamlarında A/B testi zamanı fərdiləşdirilmiş və davranış əsaslı auditoriyalarla işləmək konversiya nisbətini əhəmiyyətli dərəcədə artırır.